4. Nieuwsmedialandschap

Vorig hoofdstuk Volgend hoofdstuk

Nieuwsmedia
De belangrijkste -en gemeenschappelijke- pijler van nieuwsmedia is de actualiteit. Daarnaast dragen nieuwsmedia informatie, feiten en analyses aan die de meningen van consumenten onderbouwen. Nieuws kan ook informeren, duiden en inspireren. Nieuws wordt gepresenteerd in de vorm van redactionele tekst, een grafiek, een nieuwsfoto, via video of film of gesproken woord. De verzamelnaam is ‘nieuwscontent’. Ook opiniestukken, columns en cartoons hebben in de regel een grote nieuwswaarde.

 

Nieuwsbedrijven
Nederland telt een groot aantal commerciële nieuwsbedrijven, waaronder elf dagbladuitgevers die samen 29 dagbladen uitgeven. Alle dagbladuitgevers zijn lid van NDP Nieuwsmedia, de brancheorganisatie voor nieuwsbedrijven. Vanaf 2012 zijn nagenoeg alle commerciële nieuwsmerken aangesloten bij NDP Nieuwsmedia (zoals ANP, RTL Nieuws, BNR, 7Days, Kidsweek, Vrij Nederland en NU.nl). NDP Nieuwsmedia heeft zich hiermee van een brancheorganisatie voor de dagbladpers ontwikkeld tot een organisatie die de belangen van nieuwsbedrijven op via alle mediakanalen behartigt.

Nieuwsbedrijven realiseren inkomsten uit abonnementsgelden, advertentieverkoop, verkoop van nieuwscontent, auteursrecht en overigen (zoals webshops en evenementen).

 

Commerciële nieuwsbedrijven in Nederland

Nieuwsbedrijf Merk
ANP Persbureau ANP
Koninklijke BDU Barneveldse Krant
Erdee Media Groep Reformatorisch Dagblad
FD Mediagroep BNR Nieuwsradio
Het Financieele Dagblad
Media Groep Limburg Dagblad De Limburger
Limburgs Dagblad
NDC mediagroep Dagblad van het Noorden
Leeuwarder Courant
Friesch Dagblad
Nedag Uitgevers Nederlands Dagblad
NRC Media NRC Handelsblad
nrc.next
De Persgroep Nederland

AD Nieuwsmedia
Het Parool
Trouw
de Volkskrant
BN DeStem
Brabants DagbladI
Eindhovens Dagblad
De Gelderlander
Provinciale Zeeuwse Courant
De Stentor
Twentsche Courant Tubantia

RTL Nieuws Editie NL
RTL Nieuws
RTL Z
Sanoma Media NU.nl
Sdu Uitgevers Sc.nl
Telegraaf Media De Telegraaf
Metro
HDC Media:
De Gooi- en Eemlander
Haarlems Dagblad
IJmuider Courant
Leidsch Dagblad
Noordhollands Dagblad

Koninklijke Wegener

Overgenomen door de Persgroep
Weekbladpers Media Vrij Nederland
Young & Connected Kidsweek
7Days


Nieuwscontent
Er zijn meerdere mogelijkheden om nieuwscontent in te delen, bijgaand de meest gebruikelijke:

 

Signatuur nieuwsmerken
Nieuwsmerken hebben een eigen redactionele signatuur. Een eigen manier van selecteren en uitgeven van nieuws. Hierdoor creëert elk nieuwsmerk zijn eigen, vaak trouwe lezerspubliek. Regionale nieuwsmerken selecteren en segmenteren naar regio, terwijl landelijke nieuwsmerken dat doen naar ‘kleur’ en religie. Ook doelgroepcriteria kunnen een uitgangspunt zijn. Denk aan nrc.next die zich richt op een jonge hoogopgeleide doelgroep.

De redactionele signatuur bij de gedrukte krant een belangrijke factor, bij digitale kanalen zijn er ook andere ‘drivers’ zoals snelle en betaalbare beschikbaarheid, alsook de gebruikersvriendelijkheid van apps en nieuwssites.

 

Persbureaus
Omdat het voor de meeste nieuwsmedia onbetaalbaar is om overal correspondenten gestationeerd te hebben of naartoe te kunnen sturen, maken ze gebruik van persbureaus. Grote persbureaus die overal op de hele wereld actief zijn, zijn bijvoorbeeld Reuters of Associated Press. Nederlandse nieuwsbedrijven maken gebruik van hun diensten voor een deel van hun buitenlands nieuws. In Nederland zijn twee persbureaus actief: ANP (Algemeen Nederlands Persbureau) en Novum Nieuws (sinds 2015 onderdeel van ANP).

De oprichting van het Algemeen Nederlands Persbureau (ANP) in 1934, was een initiatief van de Nederlandse dagbladen. Zij zagen het belang in van een gezamenlijke persdienst die de kranten, radio en later televisie van nieuws voorzag. Snel, onafhankelijk en betrouwbaar nieuws, daarin is in al die jaren niets veranderd. Wel is de vorm van het nieuws. Behalve in tekst gebeurt dat in foto, video, radio, teletekst en graphics

Het ANP is inmiddels volledig onafhankelijk van mediabedrijven en een echte onderneming. De komst van internet, smartphones en tablets heeft het tempo en verspreiding van nieuws spectaculair veranderd. Het ANP heeft de productie en de werkwijze aangepast. Waar het nieuws vroeger werd gebruikt als grondstof voor kranten of televisie, worden tekst en beeld directs doorgeplaatst naar digitale platforms.

 

Innovatie
Het totaal bereik van de diverse dagbladkanalen ziet er in cijfers als volgt uit (Bron: NOM Print Monitor 2015):
De papieren krant:              11,9 miljoen (87%)
Website via PC/Laptop:        5,5 miljoen (35%)
Nieuws via Smartphone:       3,8 miljoen (22%)
Nieuws via Tablet:                4,0 miljoen (24%)

De nieuwsconsumptie via mobiele devices zal nog verder stijgen, smartphones nemen ook deels de functie van een computer over. De toename van het aantal online nieuwsmedia biedt consumenten nog meer dan vroeger de gelegenheid om hun eigen, persoonlijke mediamix samen te stellen voor hun nieuwsconsumptie. Het nieuws is meer geworden dan de krant bij het ontbijt, de radio onderweg in de auto en het journaal 's avonds op de bank. De meeste consumenten volgen het nieuws de hele dag door met alle media die ze tot hun beschikking hebben: krant, radio, smartphone, tablet, computer en/of televisie.

De dagbladen en de nieuwszenders op radio en televisie zijn volop actief via de digitale kanalen. Recente initiatieven zijn o.a. de vernieuwde Volkskrant-site, de RTL Nieuws 365 app, de NRC Reader, nieuwsfoto-apps etc. Er zijn ook toepassingen die niet direct met het nieuws te maken hebben. Dagblad van het Noorden introduceerde een app waarmee bezoekers een voorstelling kunnen beoordelen, de DvhN Review app. De Telegraaf lanceerde de Weer en Verkeer-app en Persbureau ANP introduceerde samen met NUfoto een platform voor burgerfotografie.

 

Conjunctuur
De nieuwsmedia hebben de afgelopen jaren de gevolgen van de crisis gevoeld. Vooral de advertentieomzet liep sterk terug. Onder invloed van de licht verbeterde conjunctuur is die daling inmiddels afgevlakt.

Uit de ledenbenchmark van NDP Nieuwsmedia bleek dat de advertentieomzet in 2014 met 7% daalde. De oplagen van de dagbladen daalden met 4%, maar de daling van omzet uit de lezersmarkt bleef beperkt tot 1%.

De mediabestedingen (Nielsen, bruto) voor radio en televisie zijn in 2015 gestegen, respectievelijk met 1% en 11%. Ook de online mediabestedingen stegen sterk, met ruim 8%. De gevolgen hiervan zijn ook bij de dagbladen zichtbaar, waar de advertentieomzet digitaal steeg met 7%. Inmiddels bedragen de digitale advertenties 14% van de advertentie-inkomsten van de uitgevers.

Mede door bezuinigingen op de productie- en de wervingskosten zijn de bedrijfsresultaten voor de dagbladen in 2015 met ruim 2 procent gestegen.

 

Kostenstructuur dagblad
Het maken van een krant is een arbeidsintensieve aangelegenheid. Bij een dagblad (oplage 130.000+) zijn de kosten van de redactie zo'n 30% van de totale kosten, bij een dagblad met een oplage van minder dan 70.000 zelfs 34%. Ook de overhead en de distributie van een krant zijn prijzig: resp. 16% en 23% van de totale kosten.

 

Persvrijheid in Nederland
Kunnen zeggen en schrijven wat je wilt. Weten wat er speelt in je omgeving en in de wereld. In Nederland geldt dat vooraf nooit toestemming nodig is voor enige publicatie. Wel moet de auteur rekening houden met het feit dat hij achteraf kan worden aangeklaagd als zijn publicatie bijvoorbeeld smadelijk, lasterlijk of discriminerend is, of aanzet tot haat. Persvrijheid neemt dus niet de verantwoordelijkheid voor hetgeen gepubliceerd wordt weg.

Persvrijheid is niet vanzelfsprekend: slechts 16% van de wereldbevolking woont in een land met een vrije pers.

Test je kennis!

Inhoud